İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Bebeğiniz, Uyku ve Siz…

Erişkinlerde kişiden kişiye farklılık gösteriyor olsa da ortalama 7 saatlik bir uyku yeterli olmaktadır. Ancak bebeklerde ise bu süre değişkendir. Yapılan araştırmalar sonucu ortalama bazı değerler çıkmıştır:

0-3 aylık bebekler günde 16-17 saat uyurlar ama uyku yoğunlukları 30 dakika ile 4 saat arasında değişim gösterir. 3-5 aylık bebekler günde ortalama 14-15 saat uyurlarken 6-23 ay arası bebekler günde 13 saate kadar düşerler, 4 aylık bir bebekte uykunun 2/3ü gece gerçekleşir ve altıncı aydan itibaren uyku evresi 6-7 saat sürebilir. 24-36 aylık bir bebeğin günlük uykusu ortalama 12 saate düşmüşken 37. aydan sonra bu ortalama 11 saate kadar düşer.

Bu değerler bebekten bebeğe değişmekte ancak ortak noktaları özellikle ilk zamanlarda bebeklerin 3-4  saatlik uyku dönemleri olması ve sizin de 3-4 saatte bir uyanacak olmanızdır. Bebeğinizin belli bir uyku düzenine sahip olması için yaklaşık 14 hafta beklemeniz gerekebilir.

 Uyku

Uyku 2 ana dönemden oluşur : rüyasız uyku (non-REM) ve rüyalı uyku (REM) . Uykuya dalmada vücüdun çevreye karşı yavaş yavaş algısı azalır ve kişi uykuya dalar. Rüyasız uyku dönemi kişinin bedensel yorgunluğunun atıldığı ve vücutta gerekli temel proteinlerin yapıldığı,büyüme hormonunun salgılandığı dönemdir.  Rüyalı uyku döneminde bebeğin göz kapakları ve gözlerinde hareketler oluşur ancak vücut bir nevi felç halindedir. Bunun sebebi kişinin gördüğü rüya ile uygun olarak hareket etmesini engellemektir, aksi takdirde çatıdan atladığında uçtuğunu gören bir kişi gerçekten çatıdan atlayabilir ya da rüyasında araba kullandığını gören kişi arabasını çalıştırabilir. Ancak bu yenidoğan bebeklerde tam gelişmemiştir o yüzden bebekler uyurken el ve ayaklarında bazen gövdede hareketler gözlenebilir. Bu dönem doğumda yaklaşık uykunun yarısını oluştursa da bir yaşından sonra erişkin insanda olduğu gibi beşte birine düşer. Yeni doğan bebekler anne karnındaki sürekli karanlıktan sonra gün-gece dengesine alışma evresi geçirirler bu dönem 2-3 hafta sürebilir. Bu farkın daha kolay anlaşılabilmesi için gece bebekle ilgilenirken ışıkları açmamanız önemlidir. Emzirirken ya da altını temizlerken ışıkları açmamanız ve ani hareket etmemeniz bebeğin hala gece olduğunu anlamasını kolaylaştırır. Gündüzleri ise televizyon,radyo,konuşmalar gibi günlük sesleri engellemeyin.

 Uykuyu etkileyen faktörler

Uykuyu etkileyen en önemli faktör bebeğin bedensel ihtiyaçlarıdır. Açlık , altını kirletme ya da gaz bebeği uykudan alıkoyan en önemli ama çaresi en kolay sorunlardır. Bunun dışında acı, bedensel hastalıklar, ortamın gürültü-ışık durumu da bebeğin uykusunu etkiler. İlk 2-3 ayda çocuklar gürültülüdür;kolay sinirlenir ,kolay uyanırlar. Uyku problemlerinin önemli bir kısmı ikinci yıldan sonra başlar;çocuk çabuk uyanır,geç uykuya dalar. Çocuğun bu yaşlarda oyuncak , annenin kıyafetleri gibi nesnelere bağlanma alışkanlıkları olabilir.

İki yaşından sonra okul dönemine kadar hareketli çocuklar uykuya dalma konusunda anne-babayı zorlayabilir. Çocuk bu dönemde uyumamak için çeşitli bahaneler bulur:korktuğunu söyler, aile ile yatmak ister,ışıklar açık uyumak ister ya da oyuncak gibi uykuya dalışı kolaylaştıracak bir nesne ister.

Uykuda görülen problemlerin bir diğeri de gece terörü ya da uyku terörü olarak bilinir. Çocuk gece uyanır, bazen yatakta oturur ağlamaya boş boş bakmaya başlar. Çevresini algılamaz sizi tanımaz. Bu durum birkaç dakika sürebilir, daha sonra tekrar uykuya dalar. Çocuk sabah kalktığında gece olanlarla ilgili birşey hatırlamaz. Gece terörü uykunun non-REM kısmında ortaya çıkar ve genellikle 5-6 yaşlarında kaybolur.

Kabuslar ise uyku terörü aksine REM döneminde ve daha yaygın görülen bir sorundur,çocukların yaklaşık %30unda görülür. Kabuslar ya gece yarısı ya da sabaha karşı görülür. Çocuk gece geri yatmak istemez ya da anne babası ile yatmak ister,sabah kalktığında da rüyasını hatırlar. Çoğunlukla 4-5 yaşlarında kaybolur.

 Her ne kadar sık görülmesi ve kendiliğinde kaybolacağı söylenmiş olsa da böyle durumlarda uzman bir hekime başvurmak ailenin önceliği olmalıdır.

 Sağlıklı bir uyku için

  • Çocuğun uyuduğu yerin rahat,uygun sıcaklıkta olması ve aydınlık olmamasına dikkat edin. Ancak odada hafif bir ışık,bir gece lambası bulundurmayı ihmal etmeyin.
  • Özellikle kışın soba/kalorifer katkısıyla nem oranının düşmesi sonucu çocuklarda burun tıkanıklıkları ve öksürük olabilir, bu yüzden uygun nem oranını sağlamak gerekir. Nem sağlayan cihazlar alınabileceği gibi kalorifer ya da sobaya su dolu bir kap bırakmak ya da kalorifer peteğine ıslak havlu koymak gibi pratik çözümler de uygulayabilirsiniz.
  • Oda ısısının uygun olması gerek ama beşiğin/yatağın soba ya da kalorifere çok yakın olmamasına dikkat etmelisiniz. Çocuğunuzun ufak ellerinin ve ayaklarının üşümemesi için patik/eldiven giydirebilirsiniz.
  • Uykuya yakın çocuğu heyecanlandıracak oyunlardan , çikolata,çay,kola gibi kafeinli gıdalardan uzak tutun.
  • Televizyon izlemesinde sınırlarınız olmalı ; süresi ve içeriğini doğru belirlemeniz, şiddet-korku içeren programları izlemesini önlemeniz önemlidir.
  • Çocuğunuzu karnı doymuş, gazı çıkarılmış, altı temizlenmiş olarak yatırın. Sakin bir müzik(klasik müzik gibi) ya da ninni söyleyerek/masal okuyarak uyumasına yardımcı olabilirsiniz.
  • Gün içinde uyanık kalmasını sağlayın, uyku eğitimi için yaşıyla uygun olarak gün içi uyumalarını oyunlarla azaltmaya çalışın.
  • Çocuğunuza ve size en uygun olan, uyku vaktinin geldiğini anlatan basit bir hareket düzenini alışkanlık haline getirin: tuvalete götürmek/altını değiştirmek,masal okumak/ninni söylemek,iyi geceler dileyip üstünü örtmek ve öpmek..gibi
  • Tüm bunlarının dışında büyüklerinizden,televizyondan ya da çevreden duyacağınız bilgiler olacaktır. Kimi çocuk ağlayınca kucağına alma alışır der,kimi ayağında sallamazsan uyumaz.. bunlar içinde en doğrusu siz ve bebeğinizin kendinize en uygun hareketi seçmeniz sevgi dolu ve en önemlisi sabırlı olmanızdır… Kimse anne baba olmanın kolay olduğunu söylemez 🙂

Hepinize kolay gelsin, iyi uykular…

Dr.Esra Ersöz kimdir?

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir